SOISK - SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE
Tomasz Puchała

Filozofia arkusza kalkulacyjnego

POWSTANIE ARKUSZA
    Arkusz powstał na zapotrzebowanie fizyków, inżynierów. Nawet pierwsze arkusze, jeszcze bardzo proste, były projektowane przez swoich użytkowników. Arkusz miał być narzędziem które ułatwia żmudne obliczenia. I rzeczywiście, zadania te arkusz wypełnia świetnie.
MOŻLIWOŚCI
    Za pomocą arkusza kalkulacyjnego można, jak wskazuje sama nazwa, kalkulować, czyli wyliczać różne wartości, obliczać wzory, wyznaczać wartości funkcji. Funkcję po jednym wpisaniu można przekopiować i wykonac kilkaset a nawet kilka tysięcy podobnych wyliczeń na różnych liczbach. Co ciekawsze, możemy wyliczać wartości jedne, w zależności od innych. Przy zmianie wartości, również końcowy wynik ulega zmianie.
 
wpisy  

Oprócz możliwości prostych obliczeń mamy przygotowanych około trzech setek typowych funkcji, od prostych matematycznych np. do obliczania pierwiastka, średniej itd., aż do skomplikowanych finansowych do np. wyliczania odsetek od kredytu i bardzo pracochłonnych funkcji statystycznych.

Formuły (wzory) wpisujemy zawsze rozpoczynając od znaku równości np. =(56-29)/43. Daty wpisujemy w formacie rok-miesiąc-dzień np. 2003-01-12 albo dzień.miesiąc.rok np. 12.01.2003. Pozostałe elementy wpisujemy jak w edytorze, pamiętając o tym, żeby wpisywać w osobne komórki liczby, w osobne daty itd. Nie łączymy różnych elementów!

W każdą komórkę można wpisać liczbę, napis, wzór, datę i czas. Pamiętajmy przy tym, że zawartość komórki (to co jest wpisane) różni się od tego, co widzimy, czyli od wartości. Czasami w takich przypadkach możemy zrobić błąd, którego nie dostrzegamy, jak np. na górze w komórce jest wpisana liczba 778,349778, a wyświetla się 778,35. Pamiętajmy o odpowiednim zaokrąglaniu wyników!
 
skoroszyt   Kiedyś arkusz składał się z jednej "płachty", potrzeby jednak rosły. Teraz uruchamiając program "arkusz kalkulacyjny" mamy do dyspozycji cały skoroszyt, gdzie jest dostępnych wiele arkuszy. Wyobraźmy sobie, że podobne tabele umieszczamy w jednym skoroszycie, 12 arkuszy do podobnych obliczeń na każdy miesiąc, z których to danych możemy w każdej chwili skorzystać w obliczeniach. Arkusze te wybieramy klikając na nie myszką, albo skrótem Ctrl-PageUp i Ctrl-PageDown.


 
adresowanie   Adresowanie komórek.
Arkusz składa się z komórek. Każda komórka ma swój adres. Adres komórki składa się z litery bądź dwóch liter (A...Z,AA..AZ,BA..BZ,...,IA..IV) "numerujących" kolumny i z numeru wiersza (1..32000). Przykładowe adresy komórek:  A456 ,  AB7800 . W różnych arkuszach adresy komórek wygladają podobnie, arkusze mogą się różnić jedynie liczbą wierszy.

Komórka B2 leży w przecięciu kolumny B i wiersza 2

Komórka B2 leży w przecięciu kolumny B i wiersza 2.



Wartość a zawartość.
W przykładzie powyżej zawartością komórki B4 jest formuła, czyli wzór. Od wartości komórki B2 (45) odejmujemy wartość komórki B3 (23). W komórce B5 będzie wyliczona wartość 22. Również wyświetla się liczba 22.

Nie zawsze jednak jest tak prosto. Czasami wyświetlony wynik działania jest różny od wartości komórki.



Zawartością jest wzór  =B2/B3  (podziel B2 przez B3). Czy wartością jest liczba 0,43? Nie! Wystarczy wcisnąć przycisk i widzimy już wtedy liczbę dokładniej, bo z dokładnością do trzech miejsc po przecinku, to jest 0,429. Jeszcze raz zwiększamy dokładność wyświetlania i mamy już 0,4286. Wartość wyliczona w komórce jest dość dokładna, ale wyświetlanie mamy ustawione na dwie cyfry po przecinku i często nie znajdujemy takiego błędu, zastanawiając się co jest nie tak. Gdyby trzeba było zaokrąglać wyniki do dwóch miejsc po przecinku, to obliczenia trzeba zaokrąglać funkcją  zaokr . Otrzymalibyśmy następujący wzór:  =zaokr(B2/B3;2) . Obliczony wynik będzie miał już tylko zera od trzeciego miejsca po przecinku i tak też będzie się wyświetlał. To co widzimy, będzie tym, co mamy wyliczone w komórce.

 
ADRESOWANIE BLOKÓW
    Przykład 1.
Czasami potrzebujemy wyliczyć jakąś funkcję z obszaru, najczęściej jest to suma wyliczana z kolumny lub wiersza. Nazwijmy taki ciągły obszar arkusza blokiem.
W tym przykładzie wyliczymy sumę z kolumny. Sumujemy wartości komórek od B3 aż do B10, to jest: B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10.



Piszemy wzór zaczynając od znaku równości, potem nazwę funkcji i w nawiasach argumenty. W naszym przypadku, ponieważ obliczamy sumę wartości z komórek występujących obok siebie, adres bloku jest B3:B10. Znak dwukropka oznacza obszar ciągły arkusza, czyli wszystkie komórki od... do....

Przykład 2.
Obliczmy teraz sumę z wiersza.



Podobnie adresujemy wiersz: od A3 do C3 czyli w zapisie w arkuszu A3:C3.

Przykład 3.
Obliczmy sumę z nieregularnego obszaru.



Obliczamy sumę z dwóch wierszy A3:C3 i A5:C5 i pojedynczej komórki A7. Wszystkie obszary oddzielamy znakiem średnika. Suma ta ma więc trzy argumenty A3:C3;A5:C5;A7.


Kiedy średnik a kiedy dwukropek? Średnikiem odzielamy zawsze argumenty od siebie, a dwukropek służy do zaznaczania obszaru ciągłego, jak wiersz, czy kolumna.


Jak zaznaczyć prostokąt?

Przykład 3.


Podajemy dwa przeciwległe wierzchołki takiego prostokąta, unówmy się, że będziemy podawać lewy górny i prawy dolny róg, więc w tym przypadku A3 i C7. Blok ten ma adres A3:C7.